Ergonomie is de wetenschap die werk, producten en omgevingen afstemt op de mens, in plaats van omgekeerd. Het doel is tweeledig: mensen gezond en comfortabel laten werken, en het werk zelf beter laten verlopen. Een stoel die u kunt instellen, een scherm op ooghoogte en een werkdag met voldoende afwisseling: dat is allemaal ergonomie. Hieronder leest u wat het woord betekent, welke soorten ergonomie er zijn en wat de Belgische regelgeving vraagt.
Betekenis van ergonomie
Het woord komt uit het Grieks: ergon betekent werk en nomos betekent wet of regel. Letterlijk is ergonomie dus de leer van de wetten van het werk.
De International Ergonomics Association (IEA) omschrijft ergonomie als de wetenschappelijke discipline die de wisselwerking bestudeert tussen mensen en de andere elementen van een systeem, en als het vak dat die kennis toepast bij het ontwerpen van taken, producten en omgevingen. Het doel: het welzijn van mensen en de prestaties van het geheel samen verbeteren.
In gewone taal: niet de mens past zich aan zijn werkplek aan, de werkplek past zich aan de mens aan. In het Engels spreekt men ook van human factors.
De drie soorten ergonomie
De IEA onderscheidt drie domeinen:
| Soort | Waarover gaat het? | Voorbeelden op kantoor |
|---|---|---|
| Fysieke ergonomie | Het lichaam: houding, kracht, bewegingen en de belasting van spieren en gewrichten | Bureaustoel en bureauhoogte, positie van het scherm, tillen, herhaalde bewegingen met muis en toetsenbord |
| Cognitieve ergonomie | Het hoofd: waarnemen, onthouden, beslissen en mentale belasting | Overzichtelijke software, lawaai en onderbrekingen, werkdruk, plekken om geconcentreerd te werken |
| Organisatorische ergonomie | De organisatie: werktijden, taken, samenwerking en telewerk | Afwisseling in taken, pauzes, hybride werken, de opstelling van teams |
Op kantoor denkt iedereen eerst aan fysieke ergonomie. Maar een perfect ingestelde stoel helpt weinig in een open ruimte waar niemand zich kan concentreren. Goede ergonomie kijkt daarom altijd naar de drie samen.
Voorbeelden van ergonomie
Aan het bureau: een bureaustoel met instelbare zithoogte, zitdiepte en lendensteun, een bureau op de juiste hoogte, een scherm op een armlengte afstand met de bovenrand op ooghoogte, en een zit-sta bureau om af te wisselen.
In de ruimte: akoestische panelen die galm dempen, daglicht zonder weerkaatsing op het scherm, en rustige plekken voor geconcentreerd werk.
In de organisatie: afwisseling tussen zitten, staan en bewegen, korte pauzes en duidelijke afspraken over bereikbaarheid.
Buiten kantoor: een keukenwerkblad op de juiste hoogte, gereedschap met een handvat dat goed in de hand ligt, een autostoel die de rug ondersteunt.
Waarom is ergonomie belangrijk?
Lang zitten in een slechte houding leidt tot klachten aan rug, nek, schouders en polsen. Die klachten heten musculoskeletale aandoeningen (MSA) en ze behoren tot de meest voorkomende werkgerelateerde gezondheidsproblemen in Europa.
Ergonomie voorkomt die klachten en houdt mensen langer gezond aan het werk. Daarnaast werkt wie comfortabel zit en zich kan concentreren, ook beter en met minder fouten.
Wat zegt de wet in België?
De Belgische regels over ergonomie op kantoor staan in de Codex over het welzijn op het werk, boek VIII, titel 2: werken met beeldschermen. De belangrijkste verplichtingen voor de werkgever:
een risicoanalyse van de beeldschermwerkposten, die om de vijf jaar opnieuw gebeurt;
werkposten die voldoen aan de minimumvereisten uit de bijlage bij de Codex, voor onder meer stoel, werkvlak, scherm en verlichting;
het werk zo organiseren dat er rustpauzes zijn;
alle werknemers opleiden en informeren over het werken met beeldschermen.
Meer over de normen voor bureaus en bureaustoelen leest u op onze pagina over normeringen.
Hoe maakt u uw werkplek ergonomisch?
Begin bij de stoel, dan het bureau, dan het scherm. De volledige werkwijze in vijf stappen staat in onze gids ergonomisch werken op kantoor. Snel aan de slag:
Veelgestelde vragen
Wat is ergonomie in eenvoudige woorden?
Het werk aanpassen aan de mens. Een werkplek is ergonomisch als u er gezond, comfortabel en vlot kunt werken, zonder dat uw lichaam zich in een onnatuurlijke houding moet wringen.
Wat is het verschil tussen ergonomie en ergonomisch werken?
Ergonomie is het vakgebied. Ergonomisch werken is de toepassing ervan op uw eigen werkplek: een goed ingestelde stoel, bureau en scherm, en voldoende afwisseling doorheen de dag.
Wat doet een ergonoom?
Een ergonoom analyseert werkplekken en taken en stelt aanpassingen voor aan het meubilair, de werkwijze of de organisatie. In België werkt een ergonoom vaak via de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk.
Is een ergonomische bureaustoel verplicht?
Het woord ergonomisch staat niet letterlijk in de wet. De Codex vraagt wel een werkstoel die stabiel is, vrij bewegen en een comfortabele houding mogelijk maakt, met een in hoogte instelbare zitting en een verstelbare rugleuning. Een goede ergonomische bureaustoel voldoet daaraan.
Advies op maat
Twijfelt u of uw werkplekken ergonomisch in orde zijn? Test onze bureaustoelen gratis in de showroom of vraag een gratis werkplekanalyse aan.