In België moet elke werkgever een refter voorzien, in een lokaal dat volledig gescheiden is van de werkplek. De wet legt ook een minimumoppervlakte op, afhankelijk van het aantal werknemers dat er tegelijk eet: tot 25 personen is dat 18,5 m². In dit artikel vindt u de wettelijke tabel, de maten voor een comfortabele kantine en hoe u tafels, zones en akoestiek kiest.
Is een kantine verplicht?
Ja. De Codex over het welzijn op het werk (artikel III.1-58) verplicht de werkgever om een refter in te richten in een of meer lokalen die volledig afgescheiden zijn van de arbeidsplaats. Een afwijking kan alleen met akkoord van het Comité voor Preventie en Bescherming op het werk, of bij gebrek daaraan de vakbondsafvaardiging of de werknemers zelf.
Voor kantoorwerk bestaat er een uitzondering: werknemers mogen in hun kantoorruimte eten als de hygiëne gewaarborgd is en de preventieadviseur-arbeidsarts en het comité akkoord gaan. De officiële uitleg vindt u bij de FOD Werkgelegenheid.
Wat er minstens in de refter moet: voldoende tafels en stoelen, een mogelijkheid om af te wassen, afgedekte afvalbakken en een plek om maaltijden te bewaren.
Hoeveel m² moet een kantine zijn?
De wet rekent met het aantal werknemers dat de refter tegelijk gebruikt, niet met het totale personeelsbestand.
| Werknemers tegelijk | Minimale vrije vloeroppervlakte |
|---|---|
| tot 25 | 18,5 m² |
| 26 tot 74 | 18,5 m² + 0,65 m² per werknemer boven 25 |
| 75 tot 149 | 51 m² + 0,55 m² per werknemer boven 75 |
| 150 tot 499 | 91 m² + 0,50 m² per werknemer boven 150 |
| 500 of meer | 255 m² + 0,40 m² per werknemer boven 500 |
Rekenvoorbeeld: eten er 60 mensen tegelijk, dan is het wettelijke minimum 18,5 m² + 35 × 0,65 m² = 41,25 m².
Dat is een minimum, geen comfortmaat. In de horeca rekent men met 1,0 tot 1,2 m² per zitplaats voor een lunchroom en 1,2 tot 1,4 m² voor een restaurant. Voor dezelfde 60 mensen komt u zo op 60 tot 84 m². Wilt u ook een koffiehoek, een zithoek of ruimte voor recepties, dan komt dat er nog bij. Een eerste raming voor uw hele kantoor maakt u met onze m²-calculator.
Hoeveel zitplaatsen hebt u nodig?
Tel niet het aantal medewerkers, maar het drukste moment. Werkt u met ploegen, gespreide middagpauzes of vaste thuiswerkdagen, dan eet er zelden iedereen tegelijk. Meet een paar weken hoeveel mensen er op het drukste halfuur werkelijk zitten, en plan daarop met wat marge voor dagen met een teamevent of een opleiding.
Werk met zones
Een kantine die alleen uit rijen gelijke tafels bestaat, wordt tijdens de middag gebruikt en staat de rest van de dag leeg. Met drie zones wordt ze ook een plek voor koffie en een informeel overleg.
Lunchzone: tafels op standaardhoogte (74 tot 78 cm). Combineer kleine tafels voor twee of vier met een lange gemeenschappelijke tafel, zoals de FourReal A XL 74 van 240 × 100 cm voor acht personen.
Hoge zone: tafels op counterhoogte (90 tot 95 cm) of statafels (105 tot 110 cm) voor een snelle koffie of een kort overleg. Bijvoorbeeld de Lande Node (95 cm) of de Genexco Loki 2 (110 cm), met barkrukken op de juiste hoogte.
Rustige zone: een zithoek met zachte zitmeubelen voor wie even weg wil van het lawaai, zoals de Alki Koila tweezitsbank.
Welke hoogte bij welke stoel of kruk hoort, staat in ons overzicht van standaard tafelhoogtes. De maten per aantal personen vindt u in ons artikel over tafelafmetingen.
Looplijnen: waar het meestal misgaat
80 cm vrij achter elke stoel om op te staan, 100 cm waar iemand met een dienblad passeert.
Zet de koffiemachine, de microgolfovens en de vaatwas samen aan één kant van de ruimte, bij voorkeur dicht bij de ingang. Zo lopen mensen met hun eten niet dwars door de lunchzone.
Voorzie wachtruimte voor de microgolfovens. Om kwart na twaalf staat daar een rij.
Tafels en stoelen die het volhouden
Een kantine wordt intensiever gebruikt dan een vergaderzaal: elke dag, door veel verschillende mensen, met eten en drinken.
Tafelbladen: kies HPL of een mat, vlekbestendig laminaat zoals Fenix. Ze zijn krasbestendig en reinigbaar met een doek.
Stoelen: een schaal in kunststof of hout is makkelijker te reinigen dan stoffering. Kiest u toch voor stof, let dan op de slijtvastheid in Martindale. Stapelbare stoelen maken de ruimte vrij voor een receptie of personeelsfeest.
Polyvalente ruimte: moet de kantine ook dienen voor opleidingen of infosessies, dan zijn klaptafels op wielen de snelste manier om ze om te bouwen.
Dezelfde criteria gelden in de horeca. Meer daarover leest u in ons artikel over horecastoelen kiezen.
Akoestiek: waarom kantines zo lawaaierig zijn
Een kantine heeft bijna altijd dezelfde ingrediënten: een harde vloer, glas, een keukenblok, tafels zonder tafelkleed en veel mensen die tegelijk praten. Het geluid kaatst terug, iedereen gaat luider praten en na een halfuur is de pauze vermoeiender dan het werk.
Wat helpt:
Absorptie aan het plafond: het grootste vrije oppervlak in de ruimte, en het plafond wordt niet beschadigd door stoelen of tafels.
Wandpanelen op de wanden tegenover elkaar, om de echo tussen twee harde wanden te breken.
Zachte materialen in het meubilair: gestoffeerde banken, zitkussens, een zithoek.
Zonering met akoestische scheidingswanden of kasten, zodat de rustige zone ook echt rustig is.
Welke oplossing bij uw ruimte past, hangt af van het volume en de materialen. Bekijk onze akoestische oplossingen of lees onze tips om de akoestiek te verbeteren zonder verbouwing.
Een voorbeeld uit de praktijk
Voor OPTIMAT – Vens & Thiers richtte Dieto, samen met De Interieurdokter, een kantoor in waarin ook de cafetaria deel uitmaakt van het geheel: een ingebouwde kitchenette met open houten rekken, lage tafels voor de lunch en een hoge tafel met krukken langs de keuken, in dezelfde warme materialen als de rest van het kantoor.
Veelgestelde vragen over de kantine
Is een refter verplicht voor werkgevers?
Ja. De Codex over het welzijn op het werk verplicht de werkgever om een refter in te richten in een lokaal dat volledig afgescheiden is van de werkplek. Een afwijking kan alleen met akkoord van het Comité voor Preventie en Bescherming op het werk, of bij gebrek daaraan de vakbondsafvaardiging of de werknemers zelf.
Hoeveel m² per persoon heeft een kantine nodig?
Wettelijk minstens 18,5 m² tot 25 werknemers tegelijk, met daarboven 0,40 tot 0,65 m² extra per werknemer, afhankelijk van de groep. Voor comfort rekent u beter met 1,0 tot 1,4 m² per zitplaats.
Mogen werknemers aan hun bureau eten?
Bij kantoorwerk kan dat als uitzondering, als de hygiëne gewaarborgd is en de preventieadviseur-arbeidsarts en het comité akkoord gaan. Zonder die akkoorden moet er een aparte refter zijn.
Hoe maak ik een kantine minder lawaaierig?
Breng absorberend materiaal aan op het plafond en op tegenover elkaar liggende wanden, kies meubilair met zachte materialen en deel de ruimte op in zones. Een lawaaierige kantine is bijna altijd een ruimte met te veel harde oppervlakken.
Uw kantine laten inrichten
Dieto richt kantines en bedrijfsrestaurants in als onderdeel van een volledig kantoorproject: van de indeling en de akoestiek tot het meubilair en de montage. Via een offerteaanvraag kijken we samen naar uw ruimte en het aantal plaatsen dat u nodig hebt.