Hoe ergonomisch is jouw werkplek? Test het in 2 minuten

De gemiddelde Belg brengt zo'n 38 uur per week door op het werk. Een groot deel daarvan zittend achter een bureau. Dat is meer dan 1.700 uur per jaar in dezelfde houding, op dezelfde stoel, achter hetzelfde scherm. Als die werkplek niet goed is ingericht, merk je dat — niet meteen, maar wel onvermijdelijk.

Rugklachten, nekpijn, vermoeidheid, hoofdpijn, muisarm: het zijn stuk voor stuk klachten die direct verband houden met een slechte ergonomische werkplek. En het zijn klachten die in veel gevallen te voorkomen zijn met de juiste aanpassingen.

De ergonomie scan hierboven test in tien gerichte vragen hoe jouw werkplek scoort op de belangrijkste ergonomische criteria. Van je bureaustoel tot je beeldscherm, van daglicht tot beweging. Na afloop ontvang je een score en kun je een persoonlijk verbeterplan aanvragen. Maar laten we eerst inzoomen op waarom ergonomie op kantoor zo belangrijk is — en wat het je kost als je het negeert.

Wat is ergonomie op de werkplek?

Ergonomie gaat over het aanpassen van de werkomgeving aan de mens, in plaats van andersom. Het doel is simpel: zorgen dat mensen hun werk kunnen doen zonder fysieke klachten te ontwikkelen. Op kantoor vertaalt zich dat naar de juiste bureaustoel, de correcte beeldschermhoogte, voldoende verlichting, een comfortabele temperatuur en de mogelijkheid om af te wisselen tussen zitten en staan.

Het klinkt eenvoudig, maar in de praktijk schort het bij veel bedrijven aan een of meerdere van deze basisvereisten. Soms omdat er nooit bewust over nagedacht is, soms omdat het meubilair verouderd is, en soms omdat medewerkers zelf niet weten hoe ze hun werkplek optimaal moeten instellen. Want zelfs de beste ergonomische bureaustoel helpt niet als hij verkeerd is afgesteld.

De kosten van slechte ergonomie

Slechte ergonomie is niet alleen een gezondheidsprobleem, het is een bedrijfsprobleem. De cijfers liegen er niet om.

Ziekteverzuim. Musculoskeletale aandoeningen — rug-, nek- en schouderklachten — zijn een van de voornaamste redenen voor ziekteverzuim in België. Een medewerker die uitvalt met chronische rugklachten is al snel weken tot maanden afwezig. De directe kosten van dat verzuim lopen op tot duizenden euro's per geval, en dan hebben we het nog niet over de indirecte kosten: vervanging, werkdruk op collega's en verlies aan kennis en continuïteit.

Productiviteitsverlies. Nog vóór iemand daadwerkelijk uitvalt, is er het sluipende productiviteitsverlies. Wie de hele dag last heeft van zijn rug, verschuift constant op zijn stoel, staat regelmatig op om te rekken of raakt sneller vermoeid. Dat presenteïsme — fysiek aanwezig maar niet optimaal presteren — kost bedrijven gemiddeld meer dan het daadwerkelijke ziekteverzuim. Schattingen lopen uiteen, maar onderzoek wijst consequent op duizenden euro's per medewerker per jaar.

Personeelsverloop. In een krappe arbeidsmarkt vertrekken medewerkers sneller bij een werkgever die niet investeert in hun welzijn. Een oncomfortabele werkplek is misschien niet de eerste reden die iemand noemt bij een exitgesprek, maar het draagt wel degelijk bij aan het totaalplaatje van ontevredenheid. Omgekeerd wordt een goed ingerichte, ergonomische werkplek steeds vaker genoemd als reden om ergens te blijven werken.

De tien pijlers van een ergonomische werkplek

De ergonomie scan test je werkplek op tien criteria die samen bepalen hoe gezond je werkhouding is. Hieronder lichten we elk criterium toe en leggen we uit waarom het ertoe doet.

1. Hoogteverstelbaarheid van de bureaustoel. De basis van elke ergonomische werkplek. Als je stoel niet in hoogte verstelbaar is, kun je onmogelijk de juiste zithouding aannemen. Je voeten moeten plat op de grond staan, je bovenbenen horizontaal, en je knieën in een hoek van ongeveer 90 graden. Zonder hoogteverstelling is dat voor de meeste mensen niet haalbaar.

2. Verstelbare armsteunen. Armsteunen die in hoogte en breedte verstelbaar zijn, ontlasten je schouders en nek. Zonder goede armsteun hangen je armen vrij of steun je op het bureau, wat spanning veroorzaakt in de schouderpartij. Ideaal staan de armsteunen zo dat je onderarmen horizontaal rusten terwijl je schouders ontspannen blijven.

3. Rugondersteuning. Een goede bureaustoel ondersteunt de natuurlijke S-curve van je rug, met name de lordose — de binnenwaartse curve in je onderrug. Verstelbare lumbaalsupport is ideaal. Zonder adequate rugondersteuning ga je onderuitzakken of juist te recht zitten, beide houdingen die op termijn tot klachten leiden.

4. Beeldscherm op ooghoogte. De bovenkant van je beeldscherm hoort op ooghoogte te staan. Staat het te laag — wat bij laptops bijna altijd het geval is — dan buig je je hoofd naar voren. Die voorovergebogen houding belast je nekspieren enorm. Een laptopstandaard of extern beeldscherm lost dit probleem eenvoudig op.

5. Beeldscherm op armlengte afstand. De ideale afstand tot je scherm is ongeveer een armlengte, oftewel 50 tot 70 centimeter. Te dichtbij vergroot de belasting op je ogen. Te ver weg leidt tot vooroverbuigen om tekst te lezen. De juiste afstand vermindert oogvermoeidheid en houdt je in een neutrale zithouding.

6. Zit-sta bureau. Langdurig zitten is schadelijk, ongeacht hoe ergonomisch je stoel is. Een in hoogte verstelbaar bureau geeft je de mogelijkheid om gedurende de dag af te wisselen tussen zitten en staan. Dat bevordert de bloedcirculatie, vermindert rugklachten en houdt je alerter. De richtlijn is om per uur minimaal tien tot vijftien minuten te staan.

7. Voldoende daglicht. Natuurlijk licht is essentieel voor je bioritme, concentratie en stemming. Werkplekken met te weinig daglicht leiden tot snellere vermoeidheid, meer hoofdpijn en een lager welzijnsgevoel. De positie van je bureau ten opzichte van ramen maakt een groot verschil — idealiter valt het daglicht van opzij in, zodat je geen last hebt van schittering op je scherm.

8. Comfortabele temperatuur. Een te warme of te koude werkplek beïnvloedt je concentratie direct. De optimale werktemperatuur ligt tussen de 20 en 22 graden Celsius. Belangrijk is ook dat er geen tocht is op de werkplek en dat de temperatuur niet sterk fluctueert gedurende de dag.

9. Mogelijkheid tot ongestoord focuswerk. Ergonomie gaat niet alleen over fysiek comfort. Constant gestoord worden door gesprekken, telefoons en passerende collega's is mentaal belastend en dwingt je brein om continu te schakelen. Stiltezones, akoestische scheidingswanden of phonebooths zijn ergonomische voorzieningen die je mentale welzijn beschermen.

10. Regelmatige pauzes en beweging. Zelfs de perfecte werkplek compenseert niet voor acht uur onafgebroken stilzitten. Je lichaam is gemaakt om te bewegen. Regelmatig opstaan, even lopen, rekken of een korte wandeling maken is essentieel. De 20-20-20 regel helpt ook: elke 20 minuten, 20 seconden kijken naar iets op 20 voet (6 meter) afstand om oogvermoeidheid te verminderen.

Ergonomie is wettelijk verplicht

Wat veel werkgevers niet weten: ergonomie op de werkplek is in België geen vrijblijvende keuze. De welzijnswet en de codex over het welzijn op het werk stellen duidelijke eisen aan beeldschermwerkplekken. Werkgevers zijn verplicht om een risicoanalyse uit te voeren, werkplekken ergonomisch in te richten en medewerkers te informeren over de juiste werkhouding.

Concreet betekent dit dat elke beeldschermwerkplek moet beschikken over een verstelbare bureaustoel, een beeldscherm dat in hoogte en kanteling verstelbaar is, en voldoende ruimte op het bureau. Werknemers die meer dan vier uur per dag beeldschermwerk verrichten, hebben bovendien recht op regelmatige pauzes of afwisselende taken.

Niet voldoen aan deze verplichtingen kan leiden tot aansprakelijkheid bij arbeidsongevallen of beroepsziekten. Investeren in ergonomie is dus niet alleen goed voor je team, het beschermt je ook juridisch als werkgever.

Wat kun je direct verbeteren?

Het goede nieuws: veel ergonomische verbeteringen kosten weinig of niets. Een paar snelle aanpassingen die je vandaag nog kunt doorvoeren.

Stel je stoel correct in. Neem vijf minuten de tijd om de hoogte, rugleuning, armsteunen en zitdiepte van je stoel in te stellen. De meeste mensen gebruiken hun bureaustoel jarenlang in de fabrieksinstellingen, terwijl een paar simpele aanpassingen een wereld van verschil maken.

Verhoog je beeldscherm. Werk je op een laptop? Plaats hem op een standaard of stapel boeken en gebruik een extern toetsenbord en muis. Die investering van minder dan honderd euro voorkomt nek- en schouderklachten die je anders maanden achtervolgen.

Wissel af tussen zitten en staan. Heb je geen zit-sta bureau? Overweeg een opzetmodule die je op je bestaande bureau plaatst. Of gebruik een hoog aanrecht of kast als tijdelijk stabureau voor taken die geen toetsenbord vereisen.

Pak het licht aan. Zit je met je rug naar het raam? Draai je bureau een kwartslag zodat het daglicht van opzij komt. Gebruik een bureaulamp met instelbare kleurtemperatuur voor donkere wintermaanden.

Wanneer is het tijd voor structurele verandering?

Kleine aanpassingen helpen, maar soms is de werkplek toe aan een fundamentelere upgrade. Dat is het geval wanneer het meubilair verouderd is en niet meer voldoet aan ergonomische normen, wanneer meerdere medewerkers vergelijkbare klachten melden, wanneer je bedrijf groeit en nieuwe werkplekken nodig heeft, of wanneer je kantoor wordt heringericht of je verhuist naar een nieuwe locatie.

In die gevallen loont het om de ergonomie structureel aan te pakken. Niet meubel voor meubel, maar als onderdeel van een totaalconcept waarin elke werkplek, vergaderruimte en gemeenschappelijke ruimte ergonomisch is doordacht.

Veelgestelde vragen over ergonomie op kantoor

Wat kost een ergonomische bureaustoel? Een professionele ergonomische bureaustoel met alle benodigde instelmogelijkheden kost tussen de 400 en 1.200 euro. Dat klinkt als een flinke investering, maar reken even mee: een goede bureaustoel gaat tien tot vijftien jaar mee. Verdeeld over die levensduur betaal je minder dan een euro per werkdag voor het belangrijkste meubel op je werkplek. Vergelijk dat met de kosten van één dag ziekteverzuim.

Is een zit-sta bureau echt nodig? Strikt genomen niet verplicht, maar sterk aanbevolen. Het afwisselen tussen zitten en staan vermindert rugklachten, verbetert de bloedcirculatie en houdt je alerter gedurende de dag. Elektrisch verstelbare bureaus zijn de meest gebruiksvriendelijke optie — met één druk op de knop wissel je van positie, waardoor je het ook daadwerkelijk doet.

Hoe vaak moet ik van houding wisselen? De vuistregel is: verander minstens elke 30 minuten van houding. Dat hoeft niet altijd van zitten naar staan — ook even achterover leunen, je benen strekken of een korte wandeling naar de koffieautomaat telt. Het gaat erom dat je lichaam niet te lang in dezelfde positie blijft.

Mijn team werkt hybride. Is ergonomie thuis ook onze verantwoordelijkheid? Ja. Als werkgever ben je ook verantwoordelijk voor de thuiswerkplek van je medewerkers. In de praktijk betekent dit dat je minimaal een ergonomische bureaustoel en beeldscherm ter beschikking stelt of een thuiswerkbudget voorziet waarmee medewerkers zelf de juiste apparatuur aanschaffen. De welzijnswetgeving maakt hierin geen onderscheid tussen kantoor en thuiswerkplek.

Kan Dieto ook een ergonomie-audit doen op locatie? Absoluut. Bij een gratis werkplekanalyse komen we langs op locatie, beoordelen we de huidige ergonomische situatie en geven we concreet advies over verbeterpunten — van stoelafstelling tot ruimte-indeling. Dat is vaak de snelste manier om de grootste pijnpunten te identificeren.

Hoe Dieto je werkplek ergonomisch maakt

Bij Dieto is ergonomie geen bijzaak maar een vertrekpunt. Elke kantoorinrichting die we begeleiden begint met een analyse van hoe mensen werken, hoeveel uren ze zitten, welke taken ze uitvoeren en welke klachten er spelen. Op basis daarvan adviseren we het juiste meubilair, de juiste indeling en de juiste aanvullingen.

Als merkonafhankelijk adviseur kiezen we uit meer dan 50 merken de ergonomische oplossingen die het beste passen bij jouw situatie en budget. Van hoogteverstelde bureaus en professionele bureaustoelen tot akoestische oplossingen en verlichting. We leveren, monteren en stellen alles af met ons eigen team — zodat elke stoel niet alleen er staat, maar ook correct is ingesteld voor de persoon die erin zit.

Test je werkplek en onderneem actie

Benieuwd hoe jouw werkplek scoort? Doe de gratis ergonomie scan hierboven en ontdek in tien vragen waar de verbeterpunten zitten. Scoor je onder de 50%? Dan is het tijd om actie te ondernemen — voor je gezondheid, je productiviteit en die van je team.